Bugün 19 Ekim 2019 Cumartesi
Üskübü Ağalari Ve Düzce..
1864 yılında yayınlanan yeni vilayetlerin teşkili nizamnamesi ile Düzce’de Kastamonu Vilayetine bağlı Üçüncü Mutasarrıflık Devri başlamıştı.
10.01.2019Nejat Özsoy - Yazi Arşivi
1864 yılında yayınlanan yeni vilayetlerin teşkili nizamnamesi ile Düzce’de Kastamonu Vilayetine bağlı Üçüncü Mutasarrıflık Devri başlamıştı. Bu dönemde Düzce (Akçaşaar Maa Düzce), Bolu Sancağının Göynük kazasına bağlı bir nahiye idi, daha sonra 1871 yılında Düzce Göynük’ten ayrılarak Bolu Sancağı’na bağlı kaza oldu.(1) Bu durum 1925 yılı Bolu Vilayet Salnamesi’nde şöyle ifade edilmektedir: “Konrapa nahiyesi, resmen ismini ve şeklini 1287 (1870) tarihine kadar muhafaza eyledi. Bu tarihe kadar iki üç haneden ibaret bir karye halinde müdüriyet merkezi bulunan Konrapa (Düzce Pazar) 1287 (1870/71)’de kaza merkezi olmuş, aynı zamanda hükümet de halkın temayülatına tabi olarak Konrapa ism-i kadimininden sarf-ı nazar ederek resmen Düzce namını kabul etmiş, o günden itibaren Düzce şirin ve dil-nişin bir Kaymakamlık şekline girmiştir.”(2)
… DÜZCE’NİN KAZA OLMASI
Düzce nahiye statüsünde iken, Bolu Sancağı’na bağlı kaza olmadan önce Üskübü (Konuralp) düşünülmüş, fakat Üskübü ağalarının istememesi üzerine Düzce kaza yapılmıştır. 1967 Bolu il yıllığında bu olay şu şekilde anlatılır: “…Üskübü’nün kaza olması kararlaştırılınca Üskübü’lüler hazırlıklara başlar. Ancak Düzceliler de kaza olmak ister. Nihayet Düzce eşrafından Goncaoğlu Hacı Mustafa Efendi atına atlayıp Üskübü’ye gider. ‘Ağalar kaza olmuşsunuz. Kutlamaya geldim, fakat sizinde ağalığınız gitti’ der. Ağalar neden diye sorunca ‘Kaymakam buraya gelecek. Ali Ağa, Mehmet Ağa gel diyecek, sizde onun ayağına gideceksiniz’ der. Bunun üzerine Üskübü ağaları, biz kaza olmak istemiyoruz derler, Hacı Mustafa Ağa önceden hazırladığı senedi imzalatır…”(3) Kaymakamlık makamının gelmesi ile ağalıklarının ve düzenlerinin elden gideceğinden korkan Üskübü ağalarının kaza olmayı istememesiyle ovanın idare ve çekim merkezi Düzce olmuştur.
…VE RÜŞTİYE MEKTEBİ
Düzce 1869’lu yıllarda hane sayısı oldukça düşük olan bir kasaba idi. 1869 yılında yayınlanan Maârif-i Umûmiyye Nizamnâmesi 500 evi geçen kasabalarda rüştiye kurulmasını zorunlu kılmıştır. Zekeriya Alpay’ın Düzce ve Bölgemiz Tarihine Bir Bakış adlı çalışmasında ilk rüştiyenin Düzce’de 1877 yılında kurulduğu belirtilmektedir. Fakat 1874 yılı Kastamonu Vilayet Salnamesinde Düzce’de 37 talebesi olan Rüştiye Mektebinin bulunduğu görülmektedir. Demek oluyor ki göçmenlerin gelişi ile Düzce Kazası’nda hane ve nüfus sayısı önemli ölçüde artmış ve 1874 yılında Rüştiye Mektebi açılmıştır. Rüştiye Mektebi’nin ilk hocalarından birisi Mehmet Nazım Efendi’dir.(4) 1871 tarihli Kastamonu Vilâyet salnamesinde Bolu Sancağı’na tâbi Düzce ilçesinde 2890 Müslüman hanede 6673 Müslüman nüfus yaşamaktaydı. Aynı kayıtta Düzce’de Ermeni ve Rum nüfus gözükmemektedir. 1871 tarihi itibariyle Düzce’de; 62 dükkân, 1 hamam, 2 han, 212 Müslüman çocuklar için ilkokul, 4 cami ve mescit bulunmaktaydı. Düzce’de iki sene zarfında yapılan bayındırlık eserleri olarak; 612 adet ağaç dikilmiş, 2 hamam, 7 köprü, 6 ilkokul, 1 minare, 4 cami tamir edilmiş ve 5 dükkân, 2 han, 1 köprü, 1 telgrafhane, 11 ilkokul ve 4 cami yeniden yapılmıştır.(5)
Kaynaklar:
(1)Zekeriya Alpay, “Düzce ve Bölgemiz Tarihine Bir Bakış”, Yeni Düzce Gazetesi, Şubat 1982. Düzce’de idari yapıyı anlatan kısmın 2. bölüm notları.
(2) Bolu Belediyesi Bolu Araştırmaları Merkezi, Bolu Vilayeti Salnamesi (Rumi 1341 - Miladi 1925), Haz. Hamdi Birgören, Bolu Belediyesi 2008 s. 361.
(3) 1967 Yılı Bolu İl Yıllığı, s. 63.
(4) Çilimlili Kadızade Mustafa Ağa’nın oğlu olan Mehmet (Muhammed) Nazım Efendi 1842 yılında Üskübü’ye bağlı Çilimli Divanı Hancılar Köyünde doğmuştur. Arşiv belgelerinden anlaşılacağı üzere 13 Haziran 1875 yılında Düzce Mektebi Rüştiye’sinde Muallim-i Evvel olarak göreve başlamış ve 1908 yılında yaşlılık nedeniyle emekliye ayrılmıştır. 1911 yılında vefat etmiştir. Mehmet Nazım Efendi’nin oğlu Niyazi Mengü, kızları Şehime, Ferdane, Növber ve Pakize hanımlardı. Kızlarından Şehime Hanımın eşi Darıcı köyünden Hafız Ali Bayraktar. Çocukları Kırtasiyeci Halis Bayraktar, Fatih Bayraktar, Mutahara, Fethiye ve Kaşife’dir. Ferdane Hanım Darıcı köyünden Molla Ali ile Pakize Hanım Devrim’lerle, Növber Hanım Hüseyin Bayraktar ile evlendi. Mehmet Nazım Efendi’nin oğlu Tekel veznedarı Niyazi Mengü 1920’de kısa bir süre Düzce Kaymakamlığı yapan Eskişehirli Abaza İlyas Bey’in kızı Nigaristan Hanımla evlendi. Bu evlilikten Nazım, Mustafa Naci, Ali Atıf, Sezai, İlyas Sami ve Necmiye adında 6 çocuğu oldu.
(5) Mustafa Keskin, “Kastamonu Vilayet Salnamelerinde Düzce (1871, 1893, 1899)”, http://www.duzce.gov.tr/default_B0.aspx?content=1071, Erişim: 02.09.2014
Tüm Yorumlar
Şuan Kayıtlı Bir Yorum Bulunmamaktadır.İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Tüm Yorumlar

 
Arşiv
Anasayfa
Foto Galeri
Videolar
Köşe Yazarları
Hakkımızda
Reklamlar
Editör
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright © 2019 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.